29 stycznia wielka zmiana przepisów. Srogie kary dla kierowców

Rzutem na taśmę, tuż przed świętami, prezydent podpisał Ustawę o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego. Akt został opublikowany w Dzienniku Ustaw 29 grudnia 2025 r., a większość jego zapisów wchodzi w życie wchodzi w życie po 30 dniach od publikacji, a więc 29 stycznia 2026 r. Jakie zmiany zajdą?

Kodeks karny zostaje wzbogacony o zapis, w myśl którego kierowca łamiący przepisy i narażający innych, nawet jeśli nie spowoduje wypadku, będzie mógł trafić za kratki.

Tak sformułowany przepis zakłada dość dużą dowolność interpretacyjną. Oznacza to, że egzekwujący prawo policjanci nie będą mieli łatwego zadania. Lepiej więc nie szaleć, bo w razie kontaktu z mundurowymi można przez dłuższy czas nie wrócić do domu.

Od 29 stycznia 2026 r. kara ograniczenia wolności lub grzywny nie niższej niż 2000 zł będzie groziła za organizację "zlotu motoryzacyjnego" bez wymaganego zawiadomienia lub przewodniczenie takiemu spotkaniu. Osoba, która umyślnie uczestniczy w takim spotkaniu lub specjalnie znalazła się w miejscu nielegalnego wyścigu, by go oglądać, będzie mogła zostać ukarana grzywną. Grzywna grozić też będzie osobie która jest pasażerem pojazdu, biorącego udział w nielegalnym wyścigu.

Jak nowe przepisy odnoszą się do takiego "zlotu motoryzacyjnego"?

Grzywna lub ograniczenie wolności grozić będzie za tamowanie lub utrudnianie ruchu na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub w strefie ruchu. Jeśli takiego czynu dopuści się kierujący pojazdem mechanicznym, grzywna nie będzie mogła być niższa niż 500 zł. Jeśli ruch utrudniać lub tamować będzie uczestnik nielegalnego zlotu, kara nie będzie mogła być niższa od 1000 zł.

Kara grzywny zostanie zmieniona na karę grzywny nie niższą niż 1000 zł lub karę ograniczenia wolności w sytuacji dopuszczenia:

• do prowadzenia pojazdu osobę niemającą sprawności fizycznej lub psychicznej w stopniu umożliwiającym należyte prowadzenie pojazdu,
• do prowadzenia pojazdu osobę niemającą wymaganych uprawnień,
• do prowadzenia pojazdu osobę znajdującą się w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka,
• pojazd do jazdy pomimo braku wymaganych dokumentów stwierdzających dopuszczenie pojazdu do ruchu,
• pojazdu do jazdy, pomimo że pojazd nie jest należycie zaopatrzony w wymagane urządzenia i przyrządy albo pomimo że nie nadają się one do spełnienia swego przeznaczenia,
• do korzystania z pojazdu samochodowego w sposób niezgodny z jego przeznaczeniem.

Od 29 stycznia 2026 r. sąd będzie musiał orzec zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów w razie spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu lub śmierci innej osoby przez uczestnika nielegalnego wyścigu lub osobę rażąco przekraczającą prędkość i rażąco naruszającą inne zasady bezpieczeństwa, lub w czasie obowiązującego kierowcę zakazu prowadzenia pojazdów. Orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów będzie obligatoryjne również w przypadku kierowców uczestniczących w nielegalnych wyścigach.

W myśl nowych zasad dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów będzie obligatoryjnie orzekany za jazdę w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środków odurzających jeśli sprawca był już wcześniej prawomocnie ukarany za jazdę w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środków odurzających i dopuścił się złamania zakazu prowadzenia pojazdów lub spowodował wypadek, którego następstwem jest śmierć innej osoby lub ciężki uszczerbek na zdrowiu. To samo dotyczy tych, którzy w takiej sytuacji zbiegną z miejsca zdarzenia lub przed przybyciem policji spożyją alkoholu lub przyjmą środek odurzający – "(…) chyba że zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami".

Po zmianach sądy będą mogły jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach zawiesić wykonanie kary pozbawienia wolności wobec kierowcy z obowiązującym zakazem prowadzenia, który mając 1,5 prom. alkoholu we krwi spowoduje katastrofę w ruchu lądowym lub wodnym albo spowoduje wypadek, w którym ktoś zostanie ranny lub poniesie śmierć.

Od 29 stycznia 2026 r. sąd może orzec przepadek pojazdu prowadzonego przez kierowcę w stanie nietrzeźwości (powyżej 0,5 prom.), którego obowiązuje sądowy zakaz prowadzenia.

Zasada obowiązkowego przepadku pojazdu kierowcy prowadzącego przy zawartości alkoholu wynoszącej 1,5 prom. lub więcej pozostaje, ale ulega modyfikacji. Zgodnie z nowymi zasadami przypadku nie będzie orzekać się, jeśli w momencie popełnienia czynu pojazd nie był wyłączną własnością sprawcy. W takim przypadku sąd będzie musiał orzec nawiązkę w wysokości od 5 do 500 tys. zł.

Taką samą nawiązkę sąd będzie mógł - ale nie musiał - orzec, gdy "(…) orzeczenie przepadku pojazdu mechanicznego nie jest możliwe lub celowe, w szczególności z uwagi na jego zbycie albo utratę przez sprawcę, zniszczenie lub znaczne uszkodzenie". W teorii nowe regulacje powinny dać szerokie możliwości karania np. zawodowych kierowców lub osób, wykorzystujących w pracy firmową flotę pracodawcy.

Nowe przepisy wprowadzają także furtkę. W sytuacji gdy kierowca, na którym nie ciążył sądowy zakaz prowadzenia, będzie prowadził, mając 1,5 prom. lub więcej, sąd będzie mógł odstąpić od orzeczenia przepadku pojazdu, gdy "(…) zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami".

Mieszkańcy miast doskonale znają ten dźwięk, gdy w upalne lato niesie się ryk samochodowych silników wkręcanych na wysokie obroty. Nielegalne wyścigi to nie tylko akustyczna uciążliwość, ale też realne zagrożenie dla innych uczestników ruchu drogowego. Dlatego nowe przepisy się nimi zajmują. Jak zostały one zdefiniowane?

Nielegalnym wyścigiem pojazdów mechanicznych jest:

Organizowanie nielegalnego wyścigu, podobnie jak uczestniczenie w nim w charakterze kierowcy, będzie zagrożone spędzeniem za kratkami od 3 miesięcy do 5 lat. Uczestnik nielegalnego wyścigu, który spowoduje śmierć lub ciężki uszczerbek na zdrowiu innej osoby, będzie mógł być skazany na pozbawienie wolności od roku do 10 lat.

Trzymiesięczne vacatio legis przewidziano w przypadku przepisów zaostrzających sankcje za drift i jazdę na jednym kole. Jak dokładnie będzie definiowany drift?

Kara za takie wykroczenie będzie wynosić od 1500 do 5000 zł. Chyba że sytuacja się powtórzy.

Zasada recydywy obowiązuje od 2022 r i mówi, że jeśli kierowca w ciągu dwóch lat od ostatniego prawomocnego ukarania popełni to samo wykroczenie, kara finansowa nie będzie mogła być niższa od dwukrotnej wartości minimalnej kary określonej w Kodeksie wykroczeń. Od 30 marca do kwalifikujących się do recydywy przypadków dołącza: drift, czyli rozmyślna jazda w poślizgu (w warunkach recydywy min. 3000 zł), jazda motocyklem lub motorowerem na jednym kole (w warunkach recydywy przynajmniej 3000 zł).

Rozszerzone zostaną także przepisy o zatrzymaniu prawa jazdy. Od 3 marca takie konsekwencje będzie miało driftowanie lub jazda motocyklem czy motorowerem na jednym kole. Prawo jazdy będzie zatrzymane na trzy miesiące.