Skąd się wziął ruch lewostronny? Niewiele osób to wie

Ruch lewostronny przetrwał przede wszystkim tam, gdzie silny był wpływ Wielkiej Brytanii. Dlatego po lewej stronie nadal jeździ się m.in. w Indiach, w Australii i w części dawnych brytyjskich kolonii w Afryce. Ten układ nie ogranicza się jednak wyłącznie do obszarów związanych z Londynem.

W Japonii utrwalił się m.in. po uruchomieniu w 1872 r. pierwszej linii kolejowej budowanej z pomocą Brytyjczyków, a w Indonezji taki zwyczaj pojawił się już w 1596 r. wraz z Holendrami.

Przez długi czas to właśnie lewa strona drogi była dla wielu podróżnych naturalnym wyborem. W epoce feudalnej miało to praktyczne znaczenie zwłaszcza dla osób praworęcznych. Trzymając się lewej strony, łatwiej było mieć prawą rękę bliżej ewentualnego przeciwnika, a pochwę miecza dalej od niego. Taki układ zmniejszał też ryzyko przypadkowego zahaczania o innych na drodze.

Znaczenie miał także sposób jazdy konnej. Osobie praworęcznej wygodniej było wsiadać na konia z lewej strony, szczególnie gdy nosiła broń. Bezpieczniej było robić to od strony pobocza niż od środka traktu. W praktyce sam sposób poruszania się sprzyjał więc utrwaleniu ruchu lewostronnego.

Zmiana zaczęła nabierać tempa pod koniec XVIII w. We Francji i w Stanach Zjednoczonych woźnice prowadzili duże wozy ciągnięte przez kilka par koni. Nie mieli osobnego siedzenia dla kierującego, dlatego zajmowali miejsce na lewym tylnym koniu i prawą ręką operowali batem. Z tej pozycji wygodniej było poruszać się prawą stroną i kontrolować koła mijanego pojazdu. Do tego dochodziły decyzje polityczne. W Rosji duński wysłannik odnotował powszechność ruchu prawostronnego już w 1709 r., a w 1752 r. cesarzowa Elżbieta wydała odpowiedni dekret.

Na europejskie zwyczaje wpłynęła też rewolucja francuska. Przed 1789 r. arystokracja miała poruszać się lewą stroną, a chłopów spychano na prawą. Po zdobyciu Bastylii ten dawny podział zaczął zanikać. W 1794 r. Paryż oficjalnie przyjął zasadę jazdy prawą stroną, a Dania zrobiła to rok wcześniej. Później ruch prawostronny rozprzestrzeniły podboje Napoleona, obejmując Niderlandy, Szwajcarię, Niemcy, Polskę oraz część Hiszpanii i Włoch. Przy lewej stronie pozostały wtedy państwa opierające się Napoleonowi, w tym Wielka Brytania, Portugalia i Austro-Węgry.

W 1835 r. Wielka Brytania uczyniła ruch lewostronny obowiązkowym, a za nią poszły terytoria imperium. Tymczasem brytyjskie kolonie w Ameryce Północnej po uzyskaniu niepodległości zaczęły odchodzić od tego rozwiązania. W Europie przez długi czas utrzymywały się jeszcze wyjątki lokalne. Madryt przeszedł na prawą stronę 1 października 1924 r., Rzym 1 marca 1925 r., a Mediolan 3 sierpnia 1926 r. W Austrii sytuacja była jeszcze bardziej skomplikowana, bo część kraju jeździła lewą stroną, a część prawą. Po zajęciu Austrii 12 marca 1938 r. Adolf Hitler nakazał ujednolicenie zasad, choć w Wiedniu tramwaje przez kilka tygodni kursowały inaczej niż reszta ruchu.

W XX w. przewaga ruchu prawostronnego dalej rosła, czemu sprzyjała produkcja amerykańskich samochodów przystosowanych właśnie do takiego układu. Szwecja zmieniła stronę 3 września 1967 r. o godz. 5 rano. Na czas operacji wstrzymano ruch prywatnych aut, przy organizacji pomagało wojsko, a ograniczenia prędkości zwiększano stopniowo.

Później podobny krok wykonała Islandia w 1968 r., Nigeria w 1972 r. i Ghana w 1974 r. Według WorldStandards dziś w Europie ruch lewostronny zachowały tylko cztery państwa: Wielka Brytania, Irlandia, Cypr i Malta. Najpóźniej kierunek ruchu zmieniło Samoa, które 7 września 2009 r. przeszło z ruchu prawostronnego na lewostronny, by ułatwić import tańszych samochodów z Japonii, Australii i Nowej Zelandii.