Rozrusznik – co to jest, jak działa i jakie są objawy jego awarii?
Rozrusznik to stosunkowo proste urządzenie składające się z silnika elektrycznego i zębatki, która zazębiona z wieńcem koła zamachowego silnika wprawia je w ruch w celu uruchomienia. Z czasem rozrusznik się zużywa, rzadziej psuje, w wyniku intensywnej eksploatacji.
Rozruszniki powoli odchodzą do lamusa, ale jeszcze przez wiele lat będą nam służyć i... sprawiać problemy.
Rozrusznik, jak sama nazwa mówi, służy do rozruchu silnika spalinowego. Doprowadzona do niego energia elektryczna jest zamieniana w pracę mechaniczną poprzez silnik. Powoduje on obrót wirnika, a co za tym koła zamachowego jednostki napędowej. To właśnie dzięki temu wał korbowy zaczyna się obracać z odpowiednią prędkością, umożliwiając zainicjowanie pracy silnika spalinowego.
Jak to się dzieje, że tak niewielkie urządzenie wprawia w ruch wielokrotnie większe? Otóż rozrusznik ma bardzo małą zębatkę, która jest zazębiona z ogromną zębatką na silniku spalinowym, więc przełożenie jest wyjątkowo niskie. Wirnik rozrusznika kręci się z wysoką prędkością obrotową, więc nie potrzebuje dużego momentu obrotowego, by wprawić w ruch silnik spalinowy.
Jak działa rozrusznik?
Zasada działania polega na przekazywaniu napięcia z akumulatora na włącznik elektromagnetyczny. Podczas przekręcania kluczyka w stacyjce lub naciskaniu przycisku start podawane jest napięcie. Powoduje to jednoczesne przesunięcie mechanizmu sprzęgającego oraz doprowadzenie prądu na szczotki węglowe.
Dzięki temu w wirniku wytwarzane jest pole magnetyczne, które wraz z magnesami stojana powoduje obrót wirnika i koła zamachowego. Rozrusznik wyposażony jest też w sprzęgło jednokierunkowe. Jego zadanie jest istotne, ponieważ pełni funkcję zabezpieczenia. Dzięki temu po uruchomieniu jednostki spalinowej napęd rozrusznika nie otrzymuje obciążenia z silnika spalinowego, bo mogłoby to doprowadzić do uszkodzenia rozrusznika.
Jakie są objawy i przyczyny awarii rozrusznika?
Pierwszymi objawami, że coś niedobrego dzieje się z rozrusznikiem są problemy z uruchomieniem silnika samochodu, zbyt powolny rozruch czy dziwne odgłosy. Jeżeli któryś z tych objawów wystąpi, należy w pierwszej kolejności wykonać diagnostykę. Powinno się jednocześnie sprawdzić stan naładowania akumulatora, stan przewodów zasilania rozrusznika i ich zamocowanie. Często przyczyną kłopotów jest banalny brak odpowiedniej masy.
Najczęściej zużywającym się podzespołem rozrusznika są szczotki węglowe. Wynika to z faktu, że cały czas są one poddawane ścieraniu o komutator wirnika. Gdy nie występuje kontakt między tymi elementami, może to świadczyć o nadmiernym zużyciu szczotek lub ich zablokowanie.
Elementami, które też dość często ulegają zużyciu, są tuleje i łożyska. W skrajnych przypadkach, przez występowanie zbyt dużego luzu, może dojść do naruszenia stojana przez wirnik. Czasami zdarza się też uszkodzenie zębów koła zębatego sprzęgła jednokierunkowego lub zespołu sprzęgającego.
