Czy kierowca może ruszyć, jak pieszy jeszcze nie opuścił przejścia? Są trzy pułapki

W praktyce najczęściej chodzi o moment, w którym pieszy przeszedł już przez pas ruchu, na którym stoi pojazd, a kierowca rozważa ruszenie, mimo że przechodzący nadal znajduje się na zebrze. Dotyczy to zarówno sytuacji, gdy pieszy minął oś jezdni i oddala się w stronę przeciwnego chodnika, jak i takich przypadków, gdy wprawdzie wciąż jest na przejściu, ale jego tor ruchu nie przecina się już z torem jazdy samochodu.

Kluczowe znaczenie ma brzmienie przepisów. Zgodnie z art. 13 ust. 1a ustawy Prawo o ruchu drogowym: "Pieszy znajdujący się na przejściu dla pieszych ma pierwszeństwo przed pojazdem. Pieszy wchodzący na przejście dla pieszych ma pierwszeństwo przed pojazdem, z wyłączeniem tramwaju".

Dodatkowo art. 26 ust. 1 mówi, że "Kierujący pojazdem, zbliżając się do przejścia dla pieszych, jest obowiązany zachować szczególną ostrożność, zmniejszyć prędkość tak, aby nie narazić na niebezpieczeństwo pieszego znajdującego się na tym przejściu albo na nie wchodzącego i ustąpić pierwszeństwa pieszemu znajdującemu się na tym przejściu albo wchodzącemu na to przejście".

To nie oznacza automatycznie zakazu wjazdu na przejście w każdej sytuacji, gdy pieszy jeszcze na nim jest – decydujące jest pojęcie "pierwszeństwa". Choć przepisy nie zawierają osobnej definicji pierwszeństwa, funkcjonuje definicja "ustąpienia pierwszeństwa". W odniesieniu do pieszego chodzi o to, by powstrzymać się od ruchu, jeżeli nasz manewr mógłby spowodować, że pieszy będzie musiał się zatrzymać, zwolnić lub przyspieszyć krok.

W konsekwencji jeśli pieszy przeszedł już przez pas, na którym stoi samochód, kierowca może rozpocząć jazdę mimo tego, że przechodzący nie opuścił jeszcze całego przejścia dla pieszych. Warunkiem jest jednak to, by ruszenie nie wymuszało na pieszym żadnej reakcji opisanej w definicji ustąpienia pierwszeństwa.

Nawet jeśli ruszenie jest dopuszczalne, w takiej sytuacji łatwo o kosztowny błąd. Po pierwsze, koncentrując uwagę na pieszym, który idzie w stronę lewej części jezdni, można przegapić inną osobę wchodzącą na przejście z prawej strony. Zanim kierowca ruszy, powinien upewnić się, że jego manewr nie naruszy pierwszeństwa kolejnego pieszego.

Drugie ryzyko to zbyt wczesne rozpoczęcie jazdy – zwłaszcza w chwili, gdy pieszy dopiero mija pojazd. Jeżeli ruszenie sprawi, że przechodzący przyspieszy krok, sytuacja może zostać potraktowana jako nieustąpienie pierwszeństwa, bo kierowca wymusił na pieszym zmianę zachowania.

Trzecia pułapka wiąże się ze zmianą decyzji pieszego. Może się zdarzyć, że po przejściu przez dany pas ktoś nagle zawróci i ponownie wejdzie w tor jazdy. Nawet jeśli takie zachowanie pieszego jest sprzeczne z zakazem zwalniania kroku lub zatrzymywania się bez uzasadnionej potrzeby podczas przechodzenia przez jezdnię, nie zwalnia to kierowcy z obowiązku zachowania szczególnej ostrożności i prowadzenia pojazdu tak, by nie narazić pieszego na niebezpieczeństwo na przejściu.

Za nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu taryfikator przewiduje wysoki mandat. Gdy dopuścimy się przewinienia pierwszy raz dostaniemy mandat w wysokości 1500 zł i 15 punktów karnych. Jeśli w ciągu dwóch lat popełnimy wykroczenie drugi raz, kara wzrośnie już do 3000 zł.