Gigant nad doliną. Na S19 powstaje najwyższa estakada w Polsce

Niezwykle widowiskowa estakada budowana na odcinku S19 Babica – Jawornik składa się z dwóch bliźniaczych konstrukcji, które powstają w wymagającym, pagórkowatym terenie pomiędzy miejscowościami Żarnowa i Godowa. Imponujący obiekt, liczący osiem przęseł, będzie najwyższą estakadą w Polsce – zaznacza Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA). W najwyższym punkcie jego filary osiągnęły już 80 m wysokości. Cała konstrukcja będzie miała 1082 m długości i 29 m szerokości.

Realizacja estakady ES-26 to wyjątkowe przedsięwzięcie inżynieryjne, w ramach którego ustanowiono już wiele krajowych rekordów. Do wykonania samych podpór zużyto aż 51 800 m³ mieszanki betonowej, co odpowiada objętości ponad 20 basenów olimpijskich wypełnionych po brzegi. Na budowę podpór przeznaczono również 9250 ton stali, czyli materiału wystarczającego do stworzenia konstrukcji cięższej od stalowego szkieletu słynnej wieży Eiffla.

Rekordowa jest także rozpiętość najdłuższego przęsła, wykonanego metodą betonowania nawisowego, która wynosi aż 188 m. Dzięki temu należy ono do najdłuższych przęseł mostowych w Polsce. Ogrom całej inwestycji najlepiej obrazuje fakt, że pod najwyższą podporą estakady niemal w całości zmieściłaby się wyższa z wież krakowskiej Bazyliki Mariackiej.

Wznoszenie estakady w tak wymagającym, pagórkowatym terenie, przy podporach sięgających kilkudziesięciu metrów wysokości, stanowi poważne wyzwanie inżynieryjne. Duże różnice poziomów terenu oraz wysokość filarów wykluczają zastosowanie tradycyjnych metod opartych na rusztowaniach opierających się na gruncie.

Z tego powodu do wykonania ustroju nośnego zastosowano metodę nawisową, określaną również jako wspornikowa. Technologia ta umożliwia budowanie konstrukcji na dużej wysokości, bez konieczności podpierania jej od dołu. Specjalistyczne urządzenia formujące pozwalają na stopniowe betonowanie kolejnych segmentów, powstających symetrycznie po obu stronach podpór. W rezultacie konstrukcja stopniowo rozbudowuje się nad doliną, aż do połączenia sąsiadujących wsporników i uzyskania jednolitego ustroju nośnego.

Jednym z najpoważniejszych wyzwań technologicznych podczas budowy pierwszego ustroju nośnego estakady było dostarczanie mieszanki betonowej na dużą wysokość. Ze względu na imponujące wymiary podpór niezbędne okazało się wykorzystanie specjalnie zaprojektowanego systemu rurociągów, poprowadzonych wzdłuż filarów. Rozwiązanie to pozwoliło na sprawne transportowanie betonu bezpośrednio do miejsc prowadzenia prac.

Do wykonania pierwszego ustroju nośnego wykorzystano aż 16 525 m³ mieszanki betonowej. Jej dostarczenie na plac budowy wymagało zrealizowania ponad dwóch tysięcy kursów betonowozów. Dużym wyzwaniem był również transport stalowych elementów na wysokość kilkudziesięciu metrów. W tym celu przy wybranych podporach estakady zamontowano pięć żurawi wieżowych.

Łącznie do budowy pierwszego ustroju nośnego zużyto 3572 tony stali zbrojeniowej. Taka ilość odpowiada masie 72 potężnych stalowych słupów podtrzymujących dach stadionu PGE Narodowy. To jednak nie koniec wykorzystanych materiałów. W konstrukcji zastosowano również 860 ton stali sprężającej. Jej masa jest porównywalna z ilością stali użytej do budowy nowych, zadaszonych trybun Stadionu Miejskiego w Rzeszowie, mogących pomieścić ponad 4700 kibiców.

W następnym etapie inwestycji roboty skupią się na budowie drugiego obiektu, którym będzie przebiegać jezdnia w kierunku Rzeszowa. Wykonawca rozpocznie od wykonania segmentów startowych, a następnie przejdzie do betonowania kolejnych części konstrukcji.

Tym razem realizacja prac będzie znacznie łatwiejsza pod względem logistycznym. Ukończona pierwsza estakada zostanie bowiem wykorzystana jako droga transportu mieszanki betonowej, co istotnie usprawni prowadzenie kolejnych robót.

"Łączny stopień zaawansowania robót na odcinku Babica – Jawornik, liczącym 11,6 km, przekroczył już 80 proc. W zakresie prac mostowych zaawansowanie wynosi ponad 90 proc., natomiast w branży drogowej osiągnęło prawie 70 proc." – poinformował rzeszowski oddział GDDKiA nadzorujący inwestycję.

Za realizację estakady oraz całego odcinka drogi ekspresowej S19 Babica – Jawornik odpowiada firma Intercor z Zawiercia. Nadzór inwestycyjny nad przedsięwzięciem sprawuje konsorcjum, w którego skład wchodzą krakowska firma inżynierska Arcus oraz gliwicki Inwest-Complex. Budowa otrzymała wsparcie finansowe Unii Europejskiej w ramach programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS).