amortyzatory

Amortyzatory to jedne z najważniejszych elementów w aucie. Odpowiadają za utrzymywanie ciągłego kontaktu kół z nawierzchnią oraz za komfort jazdy poprzez odpowiednie wytłumianie drgań przenoszonych na nadwozie. Mało tego, decydują także pośrednio o działaniu elektronicznych układów (np. ABS czy ESP), ponieważ odrywanie się kół od nawierzchni generuje błędy sygnałów wejściowych przesyłanych do układów regulacji.

Amortyzatory to jedne z najważniejszych elementów w aucie. Odpowiadają za utrzymywanie ciągłego kontaktu kół z nawierzchnią oraz za komfort jazdy poprzez odpowiednie wytłumianie drgań przenoszonych na nadwozie. Mało tego, decydują także pośrednio o działaniu elektronicznych układów (np. ABS czy ESP), ponieważ odrywanie się kół od nawierzchni generuje błędy sygnałów wejściowych przesyłanych do układów regulacji.

Jak poradzić sobie z rozładowanym akumulatorem?

W samochodach osobowych montuje się amortyzatory olejowe i olejowo-gazowe. Jakie są różnice między nimi? Przede wszystkim chodzi o komorę kompensacyjną (tłoczysko wsuwa się do cylindra i wypiera olej). W amortyzatorach olejowych jest ona otwarta (ciśnienie atmosferyczne), przy olejowo-gazowych zamknięty w niej gaz pod odpowiednim ciśnieniem jest oddzielony pływającym tłokiem.

Zapobiega to pienieniu się oleju i występowaniu zjawiska kawitacji - w konsekwencji poprawia efektywność pracy amortyzatora, dodatkowo zwiększa możliwości zabudowy, ponieważ amortyzator olejowo-gazowy jest dużo bardziej szczelny ze względu na brak konieczności wyrównywania ciśnień z atmosferą.

Jak zamontowany jest amortyzator względem układu zawieszenia? Najczęściej od góry do nadwozia lub ramy, od dołu do wahacza, zwrotnicy lub mostu, tak aby przy odbiciu koła był rozciągany, przy dobiciu - ściskany. Odpowiedni montaż ma też bezpośredni wpływ na charakterystykę pracy amortyzatora.

Charakterystykę sztywności zawieszenia kształtuje się w celu uzyskania odpowiedniego i wystarczającego skoku koła przy różnych obciążeniach zawieszenia (pasażerowie, bagaże, ilość paliwa w zbiorniku, nierówności, jazda po łuku...). Możliwy skok zawieszenia maleje wraz ze wzrostem obciążenia. Minimalna sztywność zawieszenia ograniczona jest od dołu technicznie możliwym do wykorzystania i zrealizowania skokiem tego zawieszenia.

Skok całkowity zawieszenia to skok odbicia (wysunięcie) i skok dobicia (wsunięcie). Skoki dobicia zawieszenia mają również wpływ na zachowanie się pojazdu na drodze podczas pokonywania zakrętu. Jeśli skok dobicia możliwy do wykorzystania jest zbyt mały i zawieszenie po stronie zewnętrznej ugnie się mniej, niż od strony wewnętrznej się uniesie, dojdzie do przemieszczenia środka ciężkości pojazdu w kierunku pionowym, co może zaowocować niestabilnym zachowaniem pojazdu.

Charakterystyka zawieszenia musi być progresywna. Dlaczego? Progresywna charakterystyka sztywności zawieszenia zmniejsza skok wymagany do przeniesienia obciążenia, jaki odpowiadałby charakterystyce liniowej. Progresywną charakterystykę sztywności zawieszenia otrzymuje się poprzez stosowanie dodatkowych elementów sprężystych, np. ograniczników skoku odbicia (w amortyzatorze lub kolumnie prowadzącej) czy dobicia (sprężyste odboje), które po przekroczeniu pewnego ugięcia zawieszenia włączają się do pracy, uniemożliwiając uderzenia elementów o siebie na krańcach zakresu pracy.

Układy zawieszenia w samochodach osobowych

Ogromny wpływ na charakterystykę pracy zawieszenia mają także amortyzatory. Mówiąc o charakterystyce pracy amortyzatora, mamy na myśli zależność między amplitudą drgań a ich częstotliwością dla różnych współczynników tłumienia. Zakres największej szkodliwości drgań dla człowieka obejmuje zakres 4-8 Hz.

Nie zagłębiając się w zagadnienia techniczne, można powiedzieć, że duże tłumienie powoduje wzrost amplitud przyspieszeń w tym zakresie, co jest niekorzystne z punktu widzenia komfortu i zdrowia (częstości drgań własnych ludzkich narządów). Zbyt małe tłumienie powoduje duży wzrost amplitud przyspieszeń dla małych częstotliwości, co jest niekorzystne z punktu widzenia przyczepności (częstość wymuszeń od drogi).

Standardowo w samochodzie stosujemy znormalizowane krzywe dla średniego poziomu komfortu. W autach o charakterze sportowym komfort podróżowania schodzi na drugi plan, a liczą się przede wszystkim własności trakcyjne.

W niektórych bardziej zaawansowanych technicznie autach stosuje się amortyzatory o zmiennej charakterystyce tłumienia (stopniowej lub bezstopniowej). Na rynku występuje wiele konstrukcji takich amortyzatorów. Najczęściej spotykane rozwiązania to zastosowanie cieczy magnetoreologicznych reagujących na zmiany natężenia prądu, różnego rodzaju układy z zaworkami bocznikowymi lub kanały typu bypass. Konstrukcjami tymi i zawieszeniem pneumatycznym zajmiemy się jednak kiedy indziej, podobnie jak doborem odpowiednich sprężyn do zespołu sprężysto-tłumiącego.

W polskich warunkach, zależnie od intensywności eksploatacji, zwykłe amortyzatory przeżywają około 100 000 km. Jednak stopień ich zużycia zależy między innymi od jakości dróg, po których auto się porusza, stylu jazdy samego kierowcy, a także warunków, w jakich pracują. Nawet niewielkie modyfikacje przy montażu potrafią sprawić, że amortyzator będzie działał poza swoim normalnym polem pracy, co może objawiać się nie tylko dziwnym zachowaniem samochodu, ale także szybszym zużyciem podzespołu.

Jak zadbać o przewody hamulcowe w naszym aucie?

Należy dbać nie tylko o kolumnę i sprężynę, ale także sprawdzać odboje, podkładki, tuleje montażowe czy poduszki. Te drobne i niedrogie elementy są naprawdę istotne. Przyspieszenia pionowe działające na amortyzator od drogi także mają duży wpływ na jego żywotność.

Wydawać by się mogło, że im szybciej przejedziemy przez nierówności, tym lepiej - ponieważ odczujemy mniejsze drgania w kabinie. Nic bardziej mylnego, tym bardziej przy jakichkolwiek błędach montażu, które w skrajnych przypadkach mogą doprowadzić do zgięcia tłoczyska.

Otoczenie pracy amortyzatora to również jeden z ważniejszych aspektów. Wiele osób nie przykłada wagi do osłon tłoczyska, które chronią je przed agresywnym środowiskiem i brudem. Przedostawanie się piachu, pyłu i zanieczyszczeń do połączeń i uszczelnień elementów ruchomych (tłok i cylinder) powoduje bezpowrotne uszkodzenia mechaniczne i rozszczelnienia, a bez cieczy tłumiącej daleko nie zajedziemy.

Kolejnym zagrożeniem wynikającym z lekceważenia osłon mogą być wżery i korozja na samym tłoczysku, przez które także będzie uciekać olej. Łuszczenia powłok chromowych objawiające się czarnymi plamami na tłoczysku czy zużycie cierne to częste objawy amortyzatorów słabszej jakości nawet o niewielkich przebiegach.

Oznaki zużycia amortyzatorów są wyczuwalne, choć kierowcy często podświadomie dostosowują swój styl jazdy do zmiany charakterystyki prowadzenia się pojazdu. Jakie zachowania samochodu mogą wskazywać na zużycie amortyzatorów?

Pierwszym niepokojącym symptomem może być wydłużona droga hamowania (nawet o kilka metrów, zależnie od prędkości), spowodowana niedostatecznym kontaktem kół i nawierzchni. Przy gwałtownym wciśnięciu pedału hamulca można wyczuć nawet odrywanie się kół.

Niepokojącym znakiem ostrzegawczym dla właściciela samochodu mogą być niestabilne zachowania pojazdu w czasie pokonywania zakrętów lub nierówności drogi. Gwałtowne dobicia amortyzatora na przykład przy zjeździe z krawężnika to także niepokojący objaw. Jak wspomniano na początku, dziwne zachowania kontrolek systemów bezpieczeństwa mogą być spowodowane błędnymi odczytami z czujników, na które bezpośrednio wpływa działanie amortyzatora.

Jak doraźnie sprawdzić, czy amortyzatory w aucie wymagają wymiany? Oprócz zbadania wycieków widocznych na kolumnie, luzów mocowania i uszkodzeń mechanicznych warto zasymulować przejazd przez nierówność poprzeczną. Należy przyłożyć siłę w okolicach pionowej osi badanego koła. Jeśli amortyzator wytłumi drgania przed trzema wahnięciami, poglądowo może nadawać się do użytku.

Zmiana seryjnego umiejscowienia akumulatora – wpływ na wyważenie samochodu

Odrywanie się kół od nawierzchni spowodowane niewłaściwym działaniem amortyzatorów znacznie przyśpiesza zużycie innych elementów zawieszenia, łożysk, a nawet opon. Brak właściwego docisku opony do podłoża to także większe prawdopodobieństwo poślizgu, szczególnie na mokrej nawierzchni.

W wypadku podejrzenia nieprawidłowości powinniśmy niezwłocznie udać się na stację diagnostyczną. Tam zostaną one dokładnie zbadane za pomocą wyspecjalizowanego urządzenia. Na czym polega pomiar? To kontrola czasu przylegania koła do podłoża w czasie zadawania określonych wymuszeń o różnych częstotliwościach. Wynik otrzymywany jest w procentach. Tutaj w grę wchodzi także sztywność całego zespołu zawieszenia i rozkład masy pojazdu. Przy badaniu tylnej osi niezaładowanego auta dostawczego nie należy spodziewać się wysokich wartości nawet po zamontowaniu nowych amortyzatorów.

Według teoretycznych założeń testu, jeżeli wartość ta znajdzie się w strefie powyżej 80%, wówczas stan amortyzatorów oceniany jest jako bardzo dobry. Jeśli wartość wyniesie od 50 do 80%, stan jest dostateczny. W przypadku otrzymania wartości poniżej 50% ich stan ocenia się jako niedostateczny. Nie jest to jednak w pełni wiarygodny wyznacznik. Zgodnie z zaleceniami większości producentów okresowa kontrola powinna odbywać się co 20 000-30 000 km.

Nie ma aut w pełni niezawodnych! Zobacz, co może popsuć się w Twoim samochodzie?

Uszkodzone amortyzatory należy niezwłocznie wymienić. Nawet gdy zawodzi jeden z nich, powinno się je wymieniać parami na wspólnej osi. Ceny amortyzatorów są ściśle uzależnione od modelu oraz wersji samochodu i firmy produkującej daną część (oryginalną lub zamiennik). Biorąc pod uwagę przebieg i warunki eksploatacji auta, na pytanie "jakie" powinniśmy odpowiedzieć sobie sami.

Źródło: Podwozia samochodów - Podstawy konstrukcji - J. Reimpell J. Betzler • [url=http://www.autokult.pl]Materiały wykładowe prof. Andrzeja Reńskiego[/u

Mille Miglia - Dzień 4.

Powiązane Tematy

Popularne tematy

Zobacz wszystkie