Nastolatki za kierownicą. Najgorzej jest nocą. Nowy raport UE
Niebawem 17-latkowie będą mogli uzyskać polskie prawo jazdy kat. B. Czego należy się spodziewać? Jak się okazuje, zmiana przepisów jest obarczona pewnym ryzykiem.
Komisja Europejska opublikowała nowy raport dotyczący młodych kierowców. Temat jest istotny szczególnie teraz, ponieważ polskie przepisy – zmienione zgodnie z nowymi unijnymi dyrektywami – od 3 marca 2026 r. zezwolą na uzyskiwanie prawa jazdy kategorii B po ukończeniu 17. roku życia. Nie obejdzie się bez obostrzeń – do egzaminu będzie można przystąpić tylko za zgodą rodzica czy opiekuna, a przez pierwsze miesiące będzie można jechać tylko z bardziej doświadczonym kierowcą. I słusznie. Przynajmniej tak pokazują dane. Również te z Polski.
Według wstępnych danych Komendy Głównej Policji w 2024 r. (dokładnych danych za 2025 r. jeszcze nie ma) kierowcy w wieku 18-24 lata spowodowali 2,94 tys. wypadków. W przeliczeniu na 100 tys. osób w tym wieku było to 118 wypadków. Dla porównania – kierowcy w wieku 40-59 lat, w przeliczeniu na 100 tys. osób w tym wieku, spowodowali 56 wypadków. Bardzo młody kierowca jest więc statystycznie dwukrotnie bardziej niebezpieczny niż kierowca w średnim wieku.
Pierwszy kontakt z Toyotą RAV4 5. generacji: teraz bardziej dla Polski
Europejskie dane pokazują szczególnie wyraźną nadreprezentację w zdarzeniach, mających miejsce w nocy i poza obszarem zabudowanym. Być może częścią winy za taki stan rzeczy należy obarczyć udział młodych kierowców w imprezach, ale częściowo może być to również efekt małego doświadczenia w interpretowaniu sytuacji drogowej po zmroku.
Jest też powód biologiczny. Jak informują autorzy raportu Komisji Europejskiej, mózg rozwija się mniej więcej do 25. roku życia. U osób, które nie ukończyły tego wieku, struktury odpowiedzialne za odczuwanie przyjemności i nagrody są już często dobrze rozwinięte. Gorzej jest jednak ze strukturami, które karzą zastanowić się nad konsekwencjami czynów przed zdecydowaniem się na nie. W efekcie młody kierowca może podejmować złe decyzje.
Kolejnym czynnikiem ryzyka jest obecność w samochodzie innych młodych osób. Badania pokazują, że w przypadku młodych kierowców inne osoby w podobnym wieku podnoszą ryzyko spowodowania wypadku. Jest to bardziej widoczne u mężczyzn niż u kobiet. Ryzyko wypadku zmniejszała za to obecność w samochodzie osoby liczącej sobie przynajmniej 30 lat lub rodzica.
