Wyższy bieg, niższe spalanie? Sprawdziliśmy to na drodze
Producenci aut rekomendują jazdę na wyższych przełożeniach, co oznacza częstą pracę silnika przy niskich obrotach. Czy z "automatu" oznacza to niskie spalanie? Zweryfikowaliśmy różne przełożenia w przypadku trzech różnych prędkości.
Elementy spalania
Aby zrozumieć, które czynniki najbardziej wpływają na zużycie paliwa, należy podzielić je na dwie grupy: zależne bezpośrednio od kierowcy oraz od niego niezależne. Do pierwszej zaliczamy prędkość obrotową silnika (wynikającą z wybranego biegu i prędkości jazdy) oraz jego obciążenie (uzależnione od stopnia wciśnięcia pedału gazu).
Część kierowców preferuje pracę silnika w średnim zakresie obrotów i dłużej utrzymuje niższy bieg, inni natomiast wybierają wyższe przełożenia i niższe obroty. Gdy podczas przyspieszania obroty są niższe, paradoksalnie rośnie obciążenie silnika, a pedał gazu musi być mocniej wciśnięty. Klucz do ekonomicznej jazdy polega na utrzymaniu tych dwóch parametrów na takim poziomie, by pojazd poruszał się możliwie najwydajniej. Oznacza to znalezienie równowagi między obciążeniem a obrotami, ponieważ wzrost obu tych wartości prowadzi do większego spalania paliwa.
Próba drogowa
Wykonaliśmy test polegający na przejechaniu określonego odcinka z trzema różnymi prędkościami. Wyniki są jednoznaczne – im wyższa prędkość obrotowa, czyli im niższy bieg, tym większe zużycie paliwa. Różnice są na tyle wyraźne, że można uznać je za znaczące, zwłaszcza w dłuższej perspektywie.
Do próby wykorzystano Suzuki Baleno z wolnossącym silnikiem benzynowym 1,2 l DualJet. Pomiary wykonano przy prędkościach 50, 70 i 90 km/h, czyli typowych dla polskich dróg krajowych. Spalanie sprawdzano na 3., 4. i 5. biegu, z wyjątkiem 3. biegu przy 70 i 90 km/h, bo taka jazda nie miałaby praktycznego uzasadnienia.
Przy 50 km/h wyniki wyglądały tak:
- 3. bieg przy 2200 obr./min – 3,9 l/100 km,
- 4. bieg przy 1700 obr./min – 3,2 l/100 km,
- 5. bieg przy 1300 obr./min – 2,8 l/100 km.
Przy 70 km/h odnotowano:
- 4. bieg przy 2300 obr./min – 3,9 l/100 km,
- 5. bieg przy 1900 obr./min – 3,6 l/100 km.
Przy 90 km/h test przyniósł takie wartości:
- 4. bieg przy 3000 obr./min – 4,6 l/100 km,
- 5. bieg przy 2400 obr./min – 4,2 l/100 km.
Z tych danych wynika, że przy typowej prędkości drogowej, czyli 70-90 km/h, różnica w zużyciu paliwa między 4. a 5. biegiem sięgała 8-9 proc. Jeszcze wyraźniej było przy jeździe miejskiej z prędkością 50 km/h, gdzie oszczędność po przejściu na wyższy bieg wynosiła od kilkunastu do blisko 30 proc.
Nowoczesne samochody wyposażane są w wielostopniowe automatyczne skrzynie biegów, które na autostradach potrafią włączać nawet 9. przełożenie. Niestety, skrajnie wysokie biegi nie zawsze okazują się najkorzystniejsze. Przy dozwolonej prędkości 140 km/h dziewiąty bieg włącza się rzadko lub wcale, natomiast przy dużo wyższych prędkościach rzędu 160–180 km/h również nie jest używany, ponieważ obciążenie wynikające z oporu powietrza jest zbyt duże. W efekcie ręczne wymuszenie 9. biegu powoduje wzrost zużycia paliwa.
Zdarzają się także sytuacje, jak jazda w terenie górzystym, gdy w cięższych pojazdach z automatyczną skrzynią warto korzystać z niższych przełożeń. Współczesne auta z "automatem" często dążą do utrzymania niskich obrotów, nawet kosztem nadmiernego obciążenia silnika, co nie zawsze skutkuje mniejszym spalaniem. W wymagających warunkach samochody z przekładniami o dużej liczbie biegów potrafią zużywać mniej paliwa, na przykład po włączeniu trybu sportowego.
