Gospodarka odpadami w branży automotive. Jak skutecznie zarządzać różnymi strumieniami odpadów?

Branża motoryzacyjna jest jednym z najbardziej zróżnicowanych i złożonych sektorów gospodarki – obejmuje wyspecjalizowane podmioty zajmujące się m.in. wytwarzaniem komponentów, produkcją podzespołów i kompletnych pojazdów, dystrybucją części zamiennych oraz świadczeniem usług naprawczych i serwisowych. Mimo znacznych różnic łączy je jedno – konieczność obsługi wielu strumieni specyficznych odpadów. Doświadczenia ekspertów Interzero obsługujących firmy z branży automotive pokazują, że największymi wyzwaniami w tym obszarze są:

• zagospodarowanie odpadów poprodukcyjnych składających się ze zmieszanych, trudnych do odseparowania materiałów,
• profesjonalne niszczenie wadliwych i zużytych elementów oraz produktów niezdatnych do sprzedaży,
• realizacja obowiązków środowiskowych ciążących na sieciach dealerskich i serwisowych,
• czasochłonne planowanie i koordynacja odbiorów odpadów z zakładów produkcyjnych i punktów serwisowych rozproszonych po całym kraju.

Idąc śladem globalnych korporacji i liderów rynku, przedsiębiorstwa z branży automotive odchodzą od współpracy z wieloma wąsko wyspecjalizowanymi podwykonawcami, którzy obsługują tylko pojedyncze strumienie odpadów. Ich miejsce zajmują wszechstronne firmy doradztwa środowiskowego, które są w stanie kompleksowo obsłużyć całą organizację i zaprojektować unikalne, wysoce efektywne systemy zagospodarowania najbardziej problematycznych odpadów.

Skuteczne zarządzanie gospodarką odpadami w branży automotive wymaga kompetencji dalece wykraczających poza samą organizację odbiorów poszczególnych frakcji. Obejmuje również analizę składu materiałowego i sposobu wytwarzania odpadów, dobór optymalnej technologii zagospodarowania, koordynację wieloetapowej logistyki, prowadzenie dokumentacji środowiskowej oraz identyfikowanie nowych możliwości odzysku surowców. Tak szerokie kompetencje umożliwiają efektywną współpracę pomiędzy firmami z branży motoryzacyjnej oraz ich doradcami środowiskowymi.

Wychodząc naprzeciw specyficznym potrzebom przedsiębiorstw z sektora automotive, Interzero projektuje i wdraża procesy zarządzania odpadami wytwarzanymi w różnych wyspecjalizowanych lokalizacjach – zakładach produkcyjnych, salonach dealerskich, warsztatach naprawczych oraz w rozproszonej sieci serwisowej. Poszczególne strumienie odpadów przekazywane są do wyspecjalizowanych instalacji zapewniających wysoki poziom odzysku surowców, a obsługą i koordynacją wszystkich działań zajmuje się jeden dostawca – Interzero.

Odpady poprodukcyjne wytwarzane w fabrykach komponentów motoryzacyjnych rzadko mają jednorodny skład. Scrap produkcyjny i inne pozostałości procesowe mogą zawierać jednocześnie kilka rodzajów tworzyw sztucznych, metale, elektronikę, gumę oraz elementy tekstylne. Materiały te często są zespolone, co utrudnia ich segregację oraz uniemożliwia przetworzenie z wykorzystaniem standardowych metod recyklingu. Ze względu na rygorystyczne przepisy środowiskowe oraz korporacyjne strategie zrównoważonego rozwoju, firmy z branży motoryzacyjnej często nie godzą się na przekazanie tych odpadów do odzysku energetycznego ani do innych procesów o niskiej efektywności środowiskowej. Usilnie poszukują natomiast metod zagospodarowania scrapu produkcyjnego i resztek powstających po zakończeniu produkcji w duchu GOZ.

Z tego rodzaju problemami mierzył się jeden z klientów Interzero – producent części samochodowych, który chciał w efektywny sposób zagospodarować odpady ze zmieszanych, trudnych do rozdzielenia materiałów. Po szczegółowej analizie eksperci środowiskowi Interzero zaproponowali producentowi kilkuetapowy proces przetwarzania pozostałości z produkcji, w wyniku którego powstaje plastikowy regranulat. Model ten zakłada odbiór mieszanych komponentów z tworzyw sztucznych o kodzie odpadu 07 02 13, a następnie przekazanie ich do wyspecjalizowanego zakładu recyklingu. Wybrana przez Interzero instalacja jako jedna z niewielu dysponuje technologią umożliwiającą skuteczną separację poszczególnych materiałów: metalu, elektroniki oraz różnych rodzajów tworzyw sztucznych. Wysegregowane surowce są następnie przekazywane do dalszego przetwarzania w standardowych procesach recyklingu, które zapewniają wysoki poziom odzysku.

W ciągu zaledwie ośmiu miesięcy współpracy stworzony przez ekspertów Interzero model umożliwił efektywne zagospodarowanie ponad 300 ton problematycznych odpadów. Producent części samochodowych zdołał też ograniczyć koszty zarządzania odpadami i zwiększyć wskaźnik recyklingu, delegując jednocześnie organizację i koordynację całego procesu jednemu podwykonawcy – Interzero.

Autoryzowane serwisy motoryzacyjne oraz salony dealerskie zmagają się z zupełnie innymi, lecz równie złożonymi wyzwaniami. W punktach handlowo-usługowych powstają głównie odpady z elementów eksploatacyjnych: zużytych olejów, smarów, filtrów i akumulatorów oraz uszkodzonych podzespołów, części samochodowych i elementów karoserii. Świadczenie usług serwisowych skutkuje też wytwarzaniem dużych ilości zużytego czyściwa, sorbentów i materiałów opakowaniowych (w tym po substancjach niebezpiecznych). Przy tak dużej różnorodności odpadów pochodzących z salonów i serwisów w całej Polsce konieczna jest sprawna, profesjonalna koordynacja wszystkich zadań z obszaru gospodarki odpadami – od zamawiania odbiorów, przez logistykę i dokumentację, aż po raportowanie dla właściciela marki.

Wykonywanie wszystkich tych obowiązków umożliwia Platforma Odpadowa Interzero (POI), która centralizuje zarządzanie gospodarką odpadową całej sieci. Umożliwia ona planowanie odbiorów, prowadzenie ewidencji BDO oraz monitorowanie ilości wytwarzanych i przekazanych odpadów. Dzięki niej właściciel sieci dealerskich nie musi zarządzać dziesiątkami oddzielnych procesów, lecz może je maksymalnie zautomatyzować i zdalnie monitorować z dowolnego urządzenia mobilnego z dostępem do internetu.

Platforma Odpadowa Interzero ułatwia też koordynację i raportowanie zbiórki poużytkowych części samochodowych opatrzonych numerem VIN. Przykładem takiego wykorzystania POI jest współpraca Interzero z producentem pojazdów, który chciał wdrożyć szczelny i w pełni bezpieczny system odbioru wadliwych i zużytych części samochodowych z ponad 70 autoryzowanych serwisów w całej Polsce. Interzero opracowało dla niego indywidualny sposób organizacji odbiorów.

• Centrala zgłasza potrzebę odbioru, wskazując serwis oraz rodzaj, liczbę i numery VIN części.
• Opiekun klienta w Interzero planuje logistykę, koordynuje odbiór i przekazuje producentowi końcowy raport.

Podczas odbioru personel odpadowy weryfikuje zgodność numerów VIN, co ogranicza ryzyko ponownego wprowadzenia do obrotu wadliwych podzespołów. Razem ze zużytymi częściami Interzero odbiera z serwisów ponad 20 innych rodzajów odpadów warsztatowych, optymalizując koszty logistyki i ujednolicając standardy postępowania z odpadami w całej sieci.

W przypadku niektórych odpadów z przemysłu motoryzacyjnego największym wyzwaniem nie jest samo przetworzenie, lecz zachowanie wartości materiału. Osiągnięcie tego celu zwykle wymaga odejścia od powszechnie dostępnych metod odzysku i opracowania zupełnie nowego sposobu wykorzystania surowca. Sytuację tę dobrze oddaje stworzony przez Interzero proces zagospodarowania ścinków folii PVB z zakładu produkującego przeszklenia samochodowe, w tym laminowane szyby.

Przez wiele lat odpady z folii PVB wykorzystywano głównie do produkcji paliwa alternatywnego, co wiązało się z wysokimi kosztami zagospodarowania. Eksperci Interzero opracowali innowacyjny model postępowania z resztkami folii, łącząc trzy przedsiębiorstwa funkcjonujące w różnych branżach – motoryzacyjnej (produkcja szyb samochodowych) i obuwniczej (produkcja obuwia ochronnego).

• Odpady z folii PVB są przekazywane do zakładu recyklingu, który przetwarza je na recyklat metodą pulweryzacji.
• Tak powstały surowiec trafia do producenta obuwia ochronnego i jest wykorzystywany jako składnik mieszanki służącej do produkcji gumowych butów.

W tym projekcie rolą Interzero była nie tylko identyfikacja możliwości zagospodarowania materiału, lecz przede wszystkim stworzenie odpowiedniej technologii. Metoda przetwarzania folii PVB na recyklat powstała w ścisłej współpracy ekspertów Interzero z zakładem recyklingu zarządzanym przez innego producenta obuwia.

Dzięki wdrożeniu tego procesu wartościowy materiał pozostaje w obiegu gospodarczym, a producent szyb samochodowych może ograniczyć koszt zagospodarowania odpadu nawet o 70%. Stworzenie zamkniętego obiegu materiału pozytywnie wpływa również na wizerunek obu marek – producenta szyb oraz wytwórcy obuwia z 20-procentowym udziałem recyklatu.