Miejsca do lądowania. Armia nie korzystała z nich 20 lat

Nie wszystkie relikty komunistycznych czasów odeszły w zapomnienie. Niektóre są wciąż z nami, ponieważ były dobrym pomysłem. Tak właśnie jest z Drogowymi Odcinkami Lotniskowymi. DOL to obiekt składający się z wystarczająco długiego i szerokiego odcinka prostej drogi, a także infrastruktury, stworzony z myślą o pełnieniu roli wojskowego lotniska na czas wojny czy sytuacji zagrożenia.

Historia pokazuje, że atakująca strona zazwyczaj traktuje wojskowe lotniska jako pierwszoplanowe cele, więc posiadanie zapasowych punktów na mapie sztabu lotnictwa jest istotne.

W Polsce mamy 22 Drogowe Odcinki Lotniskowe. To sporo. Problem w tym, że większość z nich prawdopodobnie jest tylko na papierze, bo ich stan jest daleki od doskonałości. Zapytaliśmy o to Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad i otrzymaliśmy odpowiedź, której można się było spodziewać. "Zgodnie z art. 4a ust. 2 ustawy o drogach publicznych wykaz dróg o znaczeniu obronnym lub ich odcinków nie podlega ogłoszeniu. W związku z tym nie jest możliwe przekazanie informacji o infrastrukturze na potrzeby obrony państwa ze względu na ich niejawny charakter".

Co więc wiemy o DOL-ach? Najnowszy z nich znajduje się na autostradzie A4 pomiędzy węzłami Tarnów Centrum oraz Dębica. W 2013 r., gdy trwała budowa tego odcinka, Polska Agencja Prasowa informowała, że jest to prosty odcinek o szerokości 36 m. Nie ma tam pasa zieleni pomiędzy jezdniami, a jedynie betonowe zapory z prefabrykatów. W razie potrzeby wystarczy je usunąć, by uzyskać miejsce zastępujące lotnisko. Długość pasa startowego wynosi ok. 2,6 km.

Gdzie jeszcze w razie potrzeby mogą pojawić się wojskowe samoloty?

W 2023 r. wojsko informowało o ćwiczeniach "Route 604", które odbyły się na DOL-u na drodze wojewódzkiej 604 pomiędzy miejscowościami Ruskowo a Przydźwięk Wielki. Trudno nie zauważyć tego odcinka, bo nagle po opuszczeniu Ruskowa widzimy przed sobą las, a jezdnia staje się mniej więcej trzykrotnie szersza niż do tej pory.

W ramach ćwiczeń przeprowadzano starty i lądowania samolotami myśliwskimi MiG-29, Su-22 oraz F-16, a także transportowymi C-130, C295 oraz M-28. Jak podkreślali wojskowi, były to pierwsze lądowania polskich F-16 na DOL-u i pierwsze ćwiczenia w wykorzystaniu Drogowych Odcinków Lotniskowych od 20 lat. Czy więc tego typu pasy startowe, choć powstały przed laty, wciąż mogą pełnić swoją rolę?

- Współczesne samoloty wojskowe z powodzeniem korzystają z DOL-i. Warunkiem jest odpowiednia nawierzchnia, wytrzymująca nacisk kół maszyn, które ważą po kilkanaście ton. Podczas ćwiczeń z drogowych odcinków lotniskowych startują w Polsce m.in. F-16 czy transportowe Herculesy, a ćwiczący w Finlandii Norwegowie startowali z DOL-a także samolotami F-35 - mówi Łukasz Michalik, dziennikarz Wirtualnej Polski.

- Lokalizacja DOL-i jest znana, ale ich istnienie pozwala, w razie zagrożenia, na rozśrodkowanie sił. Jest to zgodne z doktryną użycia lotnictwa Agile Combat Employment (ACE), której elementem jest utrudnienie przeciwnikowi zniszczenia samolotów na ziemi. Przy okazji budowy lub remontów dróg powstają lub będą powstawać także drogowe odcinki lotniskowe, których liczby i lokalizacji wojsko nie ujawnia. Wiadomo jednak, że nowe DOL-e są lub będą tworzone poza siecią autostrad i dróg ekspresowych - dodaje Łukasz Michalik.

Listę powstałych w przeszłości Drogowych Odcinków Lotniskowych można wyszukać w zasobach internetu. W czasach dostępnych na wyciągnięcie ręki map ze zdjęciami satelitarnymi ich odnalezienie przez pasjonatów nie było zbyt trudne. Problem polega jednak na tym, że stan większości takich miejsc, pamiętających czasy PRL-u, może być mało satysfakcjonujący. Oficjalnych informacji na ten temat jest jednak mało i wojsko nie podaje, z których DOL-i może korzystać.