Co to jest i jak działa tempomat?

Tempomat (nazwa od tempo i automat) jest urządzeniem sterującym pracą układu napędowego samochodu tak, by utrzymać prędkość jazdy, zadaną przez kierowcę, z uwzględnieniem pochylenia terenu i innych czynników zewnętrznych. Współcześnie działa on poprzez elektroniczne sterowanie przepustnicą.

Przyciski sterujące tempomatem, Mazda 2

Przyciski sterujące tempomatem, Mazda 2 (fot. Mariusz Zmysłowski)

Tempomat został opracowany w latach 40., a do aut seryjnych wprowadzono go w latach 60. Początkowo pracował on jako układ zaworów sterujących aktuatorem, który operował mechanicznie przepustnicą. Współcześnie tempomat jest sterownikiem elektronicznym. Operuje on przepustnicą z pomocą sygnałów elektrycznych, które służą do realizacji jej zadanego ruchu mechanicznie, najczęściej przez cięgno Bowdena.

Ponieważ tempomat w swoim działaniu uwzględnia także zewnętrzne opory, takie jak pochylenie terenu, w razie konieczności zwiększa on prędkość obrotową silnika, a w skrzyniach automatycznych może także redukować przełożenia. Sterowanie przepustnicą odbywa się na podstawie sygnałów wejściowych, pochodzących z czujników położenia pedałów oraz z wykorzystaniem danych o prędkości auta (pochodzących m.in. z sensorów systemu ABS).

Tempomat bezustannie porównuje ze sobą wartości prędkości zadanej i rzeczywistej. Na podstawie różnic dokonuje korekty, która realizowana jest przez wyżej opisane elektryczne sterowanie przepustnicą.

Uruchomienie tempomatu odbywa się przez naciśnięcie przycisku lub pociągnięcie dźwigni, która nim steruje, przy prędkości, którą kierowca chce utrzymać. Następnie może on zmieniać ją w dwa, współcześnie oferowane przez producentów sposoby. W modelach niektórych marek prędkość zmienia się przyciskami lub manetką, w sposób widoczny od razu na ekranie komputera pokładowego. Po wybraniu prędkości, tempomat rozpędza lub spowalnia auto do wartości zgodnej z nastawami.

W starszych autach oraz w tańszych modelach współczesnych, prędkość zmienia się przez trzymanie przycisków lub manetek w określonych położeniach. Przyspieszenie lub hamowanie trwa dopóki kierowca ich nie puści.

Dezaktywacja tempomatu może odbyć się na kilka sposobów. Bez względu na typ skrzyni biegów można tego dokonać przez naciśnięcie przycisku anulującego pracę urządzenia oraz przez naciśnięcie pedału hamulca. W samochodach z ręczną skrzynią biegów tempomat może wyłączyć się także po naciśnięciu sprzęgła. Nie jest to jednak reguła. Niektóre modele pozwalają na redukcję przełożenia lub wybranie wyższego biegu bez wyłączania tempomatu.

Po anulowaniu działania tempomatu w większości współczesnych rozwiązań można automatycznie wrócić do ustalonej wcześniej prędkości. Następuje to po pociągnięciu manetki lub naciśnięciu przycisku oznaczonego zazwyczaj jako res (resume — ang. przywrócić, wrócić do). Tempomat wróci też do zadanej prędkości, jeśli bez jego wyłączania sami przyspieszymy z użyciem pedału gazu, po czym go odpuścimy.

Zobacz również: Goodyear - konferencja

Zobacz więcej artykułów z serii: Elektryka, oświetlenie i wyposażenie

Podziel się:

Przeczytaj także:

Także w kategorii Poradniki i mechanika:

Sprawca zdarzenia drogowego nie ma polisy OC lub zbiegł - co zrobić? Dlaczego klimatyzacja nie chłodzi? Najczęstsze awarie i błędy serwisowe Trójkąt odblaskowy – w jakich sytuacjach i jak go ustawiać na drodze? Co to jest jazda defensywna i jak ją stosować w praktyce? Rodzaje i zasada działania napędów quattro w samochodach Audi Ekojazda w firmach - czy to możliwe? Leki zaburzające zdolność prowadzenia pojazdu [poradnik] Regeneracja wtryskiwaczy Common Rail Jaka technika jazdy na autostradzie jest najlepsza? Odłączanie cylindrów w silnikach - po co się stosuje i jak to działa? Chiptuning niejedno ma imię – nie tylko zwiększa moc silnika Do czego służy zawór EGR, co się w nim psuje i czy warto go wyeliminować? Co to jest turbodziura? Transport zwierząt w samochodzie - jak robić to bezpiecznie i co pokryje ubezpieczenie? Jak działa i do czego służy ESP? Do czego służy zawór 80% LPG i jak go sprawdzić? Co to jest wariator kąta wyprzedzenia zapłonu? Czym się różni doładowanie bi-turbo od twinturbo? Co to jest masa resorowana i nieresorowana w samochodzie? Co to jest belka skrętna? Dlaczego samochód na gaz zużywa benzynę? Co oznacza kolor spalin w silniku benzynowym? Jak działa instalacja gazowa szóstej generacji? Co to jest skrzynia rozdzielcza i reduktor?

Popularne w tym tygodniu:

Sprzedałeś samochód - rozlicz się z urzędem skarbowym „Na mechanika” - nowy sposób na oszukiwanie kierowców Tak łatwo można wpaść w kłopoty finansowe. Wystarczy brak OC 3.0d: flagowy diesel BMW nie jest taki idealny, jak go malują 5 zasad, dzięki którym będziesz lepszym kierowcą Czy można naprawić lampy LED? AdBlue: mocznik do diesla Usuwanie filtra DPF – nie ma z tym problemu, ale jest spór Samochody kompaktowe z prostymi silnikami benzynowymi Rozgrzany samochód jest dla dziecka śmiertelną pułapką Jak wybrać auto pod montaż instalacji gazowej? Sprawdzenie skuteczności amortyzatorów jest trudne. Dlaczego?