Elektryczny hamulec postojowy – lepszy niż mechaniczny?

Elektryczny hamulec postojowy dziś powoli staje się standardem w niemal wszystkich klasach samochodów. Wyraźnie widać trend do wypierania klasycznego rozwiązania. Dlaczego? Czy hamulec elektryczny jest lepszy od tradycyjnej dźwigni?

Jak to działa?

Postaram się odpowiedzieć na wszystkie pytania, ale może najpierw krótko o zasadzie działania. Elektryczny hamulec postojowy (EPB), jak sama nazwa wskazuje jest uruchamiany elektrycznie, co eliminuje w wnętrza pojazdu dźwignię hamulca ręcznego zastępując ją przyciskiem. Obecnie stosuje się dwa rozwiązania EPB opracowane przez firmy TRW i ATE. Pierwsza stosuje elektryczne silniki w zaciskach tylnych hamulców, które poprzez przekładnię przesuwają tłoczek, ściskając tym samym klockami hamulcowymi tarczę. Wadą tego rozwiązania jest brak możliwości stosowania w układzie hamulcowym z bębnami na tylnej osi. Tu z pomocą przychodzi firma ATE, która jedynie zmodyfikowała tradycyjne rozwiązanie z linkami i wprowadziła tzw. centralny aktywator, zastępujący dźwignię i rękę kierowcy, ale ciągnący za tradycyjne linki. W związku z tym same hamulce tylnej osi nie różnią się od takich, które współpracują z klasycznym hamulcem ręcznym.

Po co stosuje się elektryczny hamulec postojowy?

Idea jest słuszna. EPB ma wiele zalet i teoretycznie jest pozbawiony wad. Po pierwsze oszczędza miejsce w kabinie, a to dziś jest na wagę złota. Mały guzik umieszczony w praktycznie dowolnym miejscu jest znacznie mniejszy niż klasyczna dźwignia, zawsze umieszczona przy fotelu. Dzięki temu można wygospodarować trochę przestrzeni na schowek czy uchwyt. Ponadto takie rozwiązanie jest ładniejsze. Druga sprawa to bezpieczeństwo, które jest większe w przypadku EPB. Zwłaszcza wtedy, gdy hamulec postojowy ma pełnić funkcję hamulca awaryjnego, ale o tym za chwilę. Ponadto EPB jest wygodniejszy i łatwiejszy w obsłudze. Przycisk nie wymaga zbyt wiele siły od kierowcy. Elektryczny hamulec ma też wiele przydatnych funkcji, takich jak asystent podjazdu pod wzniesienie (Hill Hold) czy automatyczne hamowanie pojazdu po zatrzymaniu (Auto Hold). Dzięki nim EPB okazuje się bardzo pomocnym urządzeniem, znacznie bardziej zaawansowanym niż klasyczny ręczny. W wielu modelach EPB zwalnia się automatycznie po wciśnięciu pedału gazu, zwłaszcza z automatyczną skrzynią biegów, ale w innych wymaga wcześniejszego wciśnięcia hamulca nożnego i wciśnięcia guzika EPB.

Czy elektryczny hamulec postojowy zwiększa bezpieczeństwo?

Jednym słowem – tak. Już sama funkcja hamulca postojowego w wielu modelach samochodów spełniana jest znacznie lepiej niż hamulec ręczny. Nie ma na przykład ryzyka zbyt słabego zaciągnięcia hamulca. Druga sprawa, że w wielu samochodach po zgaszeniu silnika EPB samoczynnie uruchamia hamulec postojowy. Funkcję Hill Hold również można uznać za wpływającą na bezpieczeństwo.

Kolejna kwestia to funkcja hamulca awaryjnego, czyli użycia hamulca postojowego do zatrzymania pojazdu w sytuacji niebezpiecznych – utrata przytomności kierowcy, awaria hamulców itp. Do tej pory rolę taką przejmował hamulec ręczny, który niestety nie do końca sprawdza się w sytuacjach krytycznych. Przede wszystkim nie ma funkcji ABS, a właściwe przyłożenie siły jest trudne. Z drugiej strony każdy kierowca odruchowo szuka hamulca ręcznego w jednym miejscu – tuż obok fotela. Przyciski EPB często umieszcza się pośród innych, podobnych przycisków i są często bardzo małe co może utrudnić jego znalezienie. Na przykład w Porsche 911 ma ten przycisk z lewej strony i by go użyć trzeba się odchylić.

Gąszcz przycisków a hamulca postojowego brak. Porsche umieszcza go po lewej stronie kierownicy

Mechaniczny hamulec ręczny blokuje tylko koła jednej osi, najczęściej tylnej, co nie jest zbyt efektywne. Tymczasem EPB zwykle hamuje wszystkimi kołami, wykorzystując przy tym układ hydrauliczny i system ABS. Co to oznacza? Oczywiście dużo wyższą skuteczność i bezpieczeństwo całej operacji. Samochód hamujący tylko tylną osią ma tendencję do zarzucania, a przy wykorzystaniu EPB jest to wyeliminowane. Ma to ogromne znacznie gdy dojdzie do sytuacji podbramkowej na zakręcie.

Hamowanie awaryjne elektrycznym hamulcem jest bardzo łatwe, trzeba tylko pamiętać, by trzymać wciśnięty/odciągnięty do góry przycisk cały czas. Jedno przyciśnięcie nic nie da. Odczucia są takie jak przy nieco łagodniejszym hamowaniu środkowym pedałem, ale czuć, że hamują wszystkie koła.

Zobacz również: Jak prawidłowo przewozić dzieci w samochodzie?

Trochę inaczej wygląda sprawa użycia EPB gdy dojdzie do utraty płynu hamulcowego. Tu już system nie może korzystać z hydrauliki i hamuje całkowicie mechanicznie przy pomocy linki lub silnikami elektrycznymi w zaciskach tylnych kół. W momencie awarii hamulców dużo zależy od jej rodzaju. Gdy nie działa tylko jeden obwód, EPB posiłkuje się wciąż układem hydraulicznym i pozostaje dość skuteczny. Natomiast przy całkowitej utracie płynu działa tylko na tylną oś, ale w taki sposób, by nie doszło do zablokowania kół. Droga hamowania jest co prawda długa, ale i tak może być bezpieczniej niż podczas hamowania klasycznym ręcznym. Trzeba pamiętać, że w momencie awarii hamulców dochodzi do tego wszystkiego stres, a wychodzi brak doświadczenia. Jest więc ogromne prawdopodobieństwo, że EPB zadziała lepiej w każdej sytuacji poza jednym wyjątkiem — kierowca wie, co nacisnąć.

Hamulec elektryczny w BMW z funkcją Auto Hold, którą można włączyć lub nie

Zdecydowanie gorszą sytuację mamy gdy kierowca zemdleje i ratunkiem będzie pasażer. Tu może być już trudno, a w takich autach jak wspomniane Porsche 911 pasażer nie ma możliwości zatrzymania auta, zatem umieszczenie przycisku gdziekolwiek indziej niż na tunelu centralnym można uznać za niebezpieczne. To samo dotyczy tradycyjnego rozwiązania w autach Mercedesa z hamulcem postojowym uruchamianym lewą nogą.

Wielu automaniaków na pewno powie, że brak zwykłego hamulca ręcznego jest niebezpieczne dla doświadczonych kierowców, którzy potrafią się ratować właśnie hamulcem ręcznym w momencie wystąpienia poślizgu. Warto jednak sobie zadać pytanie ilu takich kierowców jest na drogach i czy faktycznie ratowanie się w taki sposób jest bezpieczne? A na dodatek czy można takiego kierowcę uznać za doświadczonego jeśli musi się ratować na drodze?

Opel Astra OPC z klasycznym ręcznym. W innych drogich Oplach standardem jest EPS

Zupełnie inna sprawa to brak możliwości jazdy dla czystej przyjemności z wykorzystaniem ręcznego. Tu można być zgodnym co do wątpliwej słuszności stosowania EPB w samochodach typu hot hatch, w których taka jazda jest jednym z czynników podnoszących atrakcyjność tego typu produktów. Niektórzy producenci pamiętają o czystej pasji jeżdżenia i na przykład BMW w modelach M wciąż stosuje tradycyjną dźwignię, choć w innych wersjach niemal standardem jest EPS. To samo dotyczy testowanego przez nas niedawno Opla Astry OPC, gdzie klasyczny „rękaw” pozostał.

Jakie są wady elektrycznego hamulca postojowego?

Elektryczny hamulec postojowy nie jest pozbawiony wad, dlatego wcześniej padło stwierdzenie: „…teoretycznie jest pozbawiony wad”. Teoretycznie EPB ich nie ma, ale praktyka pokazuje, że eksploatacja bywa kłopotliwa. Chodzi rzecz jasna o awaryjność, zwłaszcza w zimie. W dość wyeksploatowanych już autach dochodzi do zamarznięcia zacisków hamulcowych, znacznie rzadziej zawodzi elektronika sterująca, ale elektryka też potrafi dać się we znaki. W silnikach sterujących pracą tylnych zacisków zużywają się szczotki, co też trudno przewidzieć. Jeśli połączymy to z zużyciem/korozją tłoczków hamulcowych, mamy murowany, wymuszony postój przy pierwszym mrozie lub przegrzanie układu hamulcowego jeśli EPB pozwoli odjechać z miejsca. Może też dojść do sytuacji, że w przypadku słabego akumulatora hamulec się nie zwolni.

Eksploatacja elektrycznego hamulca postojowego

Eksploatacja systemu EPB w zasadzie nie wymaga od kierowcy zmiany w technice jazdy, ale stawia wyższe wymagania w zakresie obsługi i napraw. Przede wszystkim zalecam staranny przegląd układu hamulcowego przed okresem zimowym. Warto udać się do serwisu autoryzowanego lub specjalistycznego warsztatu i zlecić przegląd hamulców ze szczególnym uwzględnieniem EPB. Bez podłączenia testera nie ma mowy o przeglądzie. Nawet warto wymienić zużyte zaciski wcześniej niż liczyć na to, że się uda, a później płacić za holowanie czy wizytę mechanika na miejscu. Niektóre modele pozwalają na awaryjne zwolnienie hamulca postojowego w sposób mechaniczny, ale nie oznacza to łatwego zadania dla kierowcy. Czasami trzeba ręcznie odłączyć linkę pod samochodem, a w innym przypadku zwolnić hamulec dźwignią pod lewarkiem biegów.

Czasami by zwolnić hamulec postojowy trzeba nacisnąć pedał hamulca - cała różnica w technice jazdy

Niestety regeneracja silnika elektrycznego hamulca postojowego często kończy się niepowodzeniem. Zdecydowanie lepszym rozwiązaniem jest wymiana zepsutych części, czasami całych zacisków. Ich ceny są dość wysokie, choć nie zawsze dużo wyższe od klasycznych zacisków. Do Volkswagena Passata B6 koszt jednego zacisku waha się od ok. 500 do 950 zł. Gorzej jest z dostępnością zamienników do innych aut. W przypadku samochodów grupy VW zaciski są dokładnie takie same w wielu modelach różnych marek.

Kolejną komplikacją jest wymiana klocków hamulcowych i tu w przypadku systemu TRW nie obejdzie się bez specjalnego urządzenia pozwalającego na cofnięcie tłoczków, kalibrację zacisków i diagnostykę. W układzie ATE tłoczki są klasyczne, ale kalibracji i tak trzeba dokonać na specjalistycznym sprzęcie.

Elektryczny hamulec postojowy jest dobry czy zły?

Oczywiście tradycjonaliści odpowiedzą, że zły, bowiem wymaga specjalistycznej obsługi i nigdy nie wiadomo kiedy się zepsuje. I mają rację, bo w przypadku klasycznego hamulca ręcznego rzadko dochodzi do sytuacji, by we w miarę młodym aucie niemożliwe było zwolnienie hamulca postojowego. Poza tym awarie kończą się najczęściej na słabym jego działaniu lub całkowitym braku, co i tak nie przeszkadza w jeździe. Elektryczny hamulec postojowy ma jednak wiele zalet i bardzo podnosi komfort jazdy jeśli producent wykorzystał go do innych, przydatnych funkcji.

Podsumowując – dobry, doświadczony kierowca nie potrzebuje EPB, a czasami ten układ będzie mu przeszkadzał. Jego brak to niższe koszty eksploatacji i wyższa niezawodność. Jednak niedoświadczeni lub ceniący sobie komfort i bezpieczeństwo na pewno z wprowadzenia na początku XXI wieku elektrycznego hamulca postojowego skorzystali i będą korzystać nadal. A jakie jest wasze zdanie na ten temat?

Zobacz więcej artykułów z serii: Hamulce

Podziel się:

Przeczytaj także:

Także w kategorii Poradniki i mechanika:

Leki zaburzające zdolność prowadzenia pojazdu [poradnik] Regeneracja wtryskiwaczy Common Rail Smarowanie mechanizmów różnicowych - czy wymiana oleju jest konieczna? Łożyska i piasty kół – objawy zużycia i wymiana Car-detailing, czyli jak poprawnie dbać o czystość i nienaganny stan lakieru naszego auta Czy zimą warto myć samochód? Świece zapłonowe do sportu i tuningu Eksploatacja świec zapłonowych – ocena wyglądu świecy Łańcuchy tekstylne - lepsza alternatywa dla stalowych? Świece zapłonowe - budowa i zasada działania Jak eksploatować samochód z instalacją gazową? Tramwaj czy auto - kto ma pierwszeństwo? Amortyzatory o zmiennej charakterystyce tłumienia - ciecze magnetoreologiczne Amortyzatory o zmiennej charakterystyce tłumienia - sterowanie zaworami elektromagnetycznymi Porównanie napędu Mazda SKYACTIV kontra Škoda TSI&DSG Opony zimowe - na co zwrócić uwagę Škoda Octavia 1,2 TSI - którą wersję silnika i jaką skrzynię lepiej wybrać? Amortyzatory o zmiennej charakterystyce tłumienia Jak dbać o oświetlenie pojazdu? Jaka prędkość na autostradzie jest najlepsza? Strefa ruchu i strefa zamieszkania - czym się różnią? Dlaczego opona zimowa lepiej sprawdza się podczas zimy? Jak kupować używane auto z instalacją LPG? – strona techniczna Czujniki ciśnienia w oponach TPMS – jak to działa?

Popularne w tym tygodniu:

Czym grozi utrata samochodu z dokumentami? Problem dotyczy jednej czwartej kierowców Amerykańskie samochody, których nie kupisz w Polsce Zabezpieczenia fabryczne nie wystarczą. Pokazujemy sposób, jak ochronić auto przed korozją Pękanie sprężyn zawieszenia to plaga w starszych autach. Kierowcy nawet nie wiedzą o usterce Części samochodowe, za które nie warto przepłacać. Oszczędności będą natychmiastowe