Co to jest turbodziura?

Zjawisko turbodziury to subiektywne odczucie kierowcy, polegające na opóźnieniu w reakcji silnika doładowanego na naciśnięcie pedału gazu.

fot. GM

Turbodziura to zjawisko występujące tylko w silnikach z turbosprężarką. Doładowanie kompresorem całkowicie je eliminuje. Czym jednak jest turbodziura w rzeczywistości i jakie są jej przyczyny?

Przyczyną jej powstawania jest fakt, że obracający się wirnik turbosprężarki nie jest w żaden sposób mechanicznie podłączony do silnika. Napędzają go jedynie gazy spalinowe, które by rozpędzić wirnik, muszą mieć odpowiednią prędkość. Ta jest z kolei zależna od obrotów silnika i stopnia jego obciążenia. Te dwa parametry czasami są niewystarczające do tego, by turbosprężarka pracowała efektywnie. Można to przyrównać do wiatraczka na patyku, który potrzebuje chwilę na rozpędzenie się, gdy zaczniemy w niego dmuchać.

Kiedy powstaje turbodziura?

Zawsze wtedy, gdy energia gazów wydechowych jest niewystarczająca do rozpędzania turbosprężarki, ciśnienie doładowania jest niewspółmiernie małe do stopnia otwarcia przepustnicy. W samochodach drogowych z turbodziurą mamy do czynienia głównie w niskim zakresie prędkości obrotowej silnika. Kierowca wciska pedał gazu i przez chwilę nic się nie dzieje. Silnik nabiera obrotów jak jednostka wolnossąca, aż w końcu dojdzie do takiego zakresu, w którym turbosprężarka efektywnie wykorzystuje energię spalin. Zwykle są to obroty w przedziale około 1400–2000 obr./min. Czuć wtedy wyraźną poprawę przyspieszenia, tzw. efekt turbo lub włączenie się turbosprężarki. To drugie określenie nie jest zbyt precyzyjne, ponieważ wirnik kręci się zawsze, gdy silnik pracuje, natomiast nie zawsze wytwarza duże ciśnienie.

Z turbodziurą mamy do czynienia również wtedy, gdy kierowca zamyka przepustnicę. To oznacza: w trakcie hamowania, zwalniania czy zmiany biegu. W momencie zamknięcia przepustnicy w układzie wydechowym nie ma energii spalin i wirnik turbosprężarki zaczyna zwalniać. Otwarcie przepustnicy oznacza konieczność ponownego jego rozpędzenia do odpowiedniej prędkości. Czas potrzebny na to określa się mianem turbodziury.

W samochodach wyczynowych, przygotowanych do sportu, efekt ten zmniejsza się poprzez zastosowanie systemu ALS (Anti-Lag system), czyli tzw. podtrzymana ciśnienia doładowania. Gdy kierowca nawet na chwilę zamknie przepustnicę, system dawkuje paliwo i powietrze do kanału wydechowego, tuż przed turbosprężarką, co powoduje spalanie się mieszanki i podtrzymanie jej prędkości. Jako, że paliwo spala się w układzie wydechowym, z rury wydobywa się ogień.

Nawet jadąc ze stałą prędkością, z przepustnicą otwartą w określonym stopniu, możemy odczuć efekt turbodziury. Wystarczy wcisnąć gaz do podłogi. Silnik wolnossący zareaguje niemal natychmiast. Turbodoładowany potrzebuje nieco więcej czasu. Warto jednak podkreślić, że turbodziury nie można utożsamiać ze złymi osiągami silnika. Wręcz przeciwnie. Duża turbosprężarka, wytwarzająca duże ciśnienie doładowania i tym samym pomagająca generować większy moment obrotowy, to większe prawdopodobieństwo wystąpienia turbodziury niż w przypadku małej turbosprężarki.

Technologia zmiennej geometrii w turbosprężarkach

O zjawisku "turbodziury" pisałem wczoraj. Jedną z metod rozwiązania tego problemu jest stosowanie w turbosprężarkach zmiennej geometrii. Na początek…

Zobacz również: Najczęstsze błędy popełniane przez kierowców

Zobacz więcej artykułów z serii: Doładowanie silników

Podziel się:

Także w kategorii Poradniki i mechanika:

Sprawca zdarzenia drogowego nie ma polisy OC lub zbiegł - co zrobić? Dlaczego klimatyzacja nie chłodzi? Najczęstsze awarie i błędy serwisowe Trójkąt odblaskowy – w jakich sytuacjach i jak go ustawiać na drodze? Co to jest jazda defensywna i jak ją stosować w praktyce? Rodzaje i zasada działania napędów quattro w samochodach Audi Ekojazda w firmach - czy to możliwe? Leki zaburzające zdolność prowadzenia pojazdu [poradnik] Regeneracja wtryskiwaczy Common Rail Jaka technika jazdy na autostradzie jest najlepsza? Odłączanie cylindrów w silnikach - po co się stosuje i jak to działa? Chiptuning niejedno ma imię – nie tylko zwiększa moc silnika Do czego służy zawór EGR, co się w nim psuje i czy warto go wyeliminować? Transport zwierząt w samochodzie - jak robić to bezpiecznie i co pokryje ubezpieczenie? Dlaczego samochód na gaz zużywa benzynę? Co oznacza kolor spalin w silniku benzynowym? Jak działa instalacja gazowa szóstej generacji? Co to jest skrzynia rozdzielcza i reduktor? Kiedy policjant może zatrzymać prawo jazdy? Błędy popełniane podczas montażu samochodowej instalacji gazowej Jak działa sprzęgło wielopłytkowe w dołączanym napędzie 4x4? Co to jest silnik wolnossący? Jak wymienić świece zapłonowe? Co to jest asystent hamowania (BAS)? Jak nie zapłacić mandatu z fotoradaru [cz. 2]

Popularne w tym tygodniu:

Filmy z rejestratorów i zdjęcia samochodów: czym może grozić ich publikacja? Podróżowanie trasami szybkiego ruchu: błędy i dobre praktyki Zabierz zwierzaka w podróż, ale zrób to bezpiecznie Jak przewozić dziecko w foteliku samochodowym? Wyścigi na ćwierć mili wychodzą z podziemia. Wreszcie oficjalny puchar Polski Wiosną pada śnieg, a mamy opony letnie. Czy to niebezpieczne? Jak czytać oznaczenia na szybach samochodowych? Które firmy oferują najtańsze polisy OC? Bezpieczna świąteczna podróż Jak czytać ogłoszenia sprzedaży samochodów? Automatyczna skrzynia biegów: ryzyko czy pewniak? Leasing na samochód - daje korzyści, ale ma też wady