Co to jest dołączany napęd na cztery koła?

Dołączany napęd na cztery koła to układ napędowy, w którym kierowca lub automatyka dołącza napęd jednej osi, nienapędzanej w normalnych warunkach.

Jeep Wrangler

Jeep Wrangler (fot. Jeep)

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Co to znaczy dołączany napęd na cztery koła
  • Co to jest napęd dołączany ręcznie
  • Co to jest napęd dołączany automatycznie
  • W jaki sposób napęd 4×4 włącza się automatycznie
  • Co jest lepsze: napęd stały czy dołączany?

Pierwsze układy napędowe bazowały na bardzo prostym rozwiązaniu, polegającym na montażu skrzyni rozdzielczej, która służy do włączania napędu drugiej osi. W takich autach w warunkach dobrej przyczepności korzysta się z napędu jednej osi, natomiast napęd 4×4 jest przydatny tylko w warunkach niskiej przyczepności. Jako, że w prostym napędzie dołączanym ręcznie nie występuje centralny mechanizm różnicowy, poruszanie się w trybie 4×4 po twardej nawierzchni jest częściowo utrudnione, a także naraża układ napędowy na duże obciążenie i przyspiesza zużycie jego elementów.

Nie jest napędem dołączanym konstrukcja z centralnym mechanizmem różnicowym, która umożliwia odłączenie napędu jednej z osi. Jest to tzw. napęd mieszany, czyli stały z możliwością wyłączenia. Jest natomiast napędem dołączanym prosty system polegający na włączaniu się napędu jednej z osi w sposób automatyczny. Mówimy wówczas o napędzie dołączanym automatycznie. Jest to realizowane przy użyciu sprzęgieł różnego rodzaju. Początkowo używało się sprzęgieł wiskotycznych, dziś raczej są to sprzęgła wielotarczowe, sterowane elektronicznie lub elektromagnetycznie.

Automatycznie dołączany napęd na cztery koła ma tę zaletę, że można go wykorzystać praktycznie w każdym modelu samochodu

Automatycznie dołączany napęd jednej z osi ma tę zaletę, że kierowca nie musi decydować o tym, kiedy napęd należy włączyć. Wszystko dzieje się samoczynnie w momencie gdy oś napędzana stale, wpadnie w poślizg. Niekiedy tego rodzaju napęd nosi określenie „on demand”, z angielskiego „na żądanie”. Kolejną zaletą jest to, że jest to tania i prosta konstrukcja, którą można zastosować niemal w dowolnym samochodzie bez większego wpływu na jego budowę. Doskonałym przykładem są współczesne auta typu crossover czy kompakty z napędem na cztery koła.

W niektórych samochodach, zwłaszcza w crossoverach i SUV-ach stosuje się automatycznie dołączany napęd na cztery koła z możliwością ręcznego wyłączenia. Dzięki temu kierowca może decydować o tym czy samochód ma być napędzany na jedną oś zawsze, czy tylko wtedy, gdy nie występuje poślizg. Zwykle ma również możliwość zablokowania sprzęgła wielopłytkowego, dzięki czemu uzyskuje dużo lepszą trakcję, ale tylko przy niskich prędkościach.

Co jest lepsze: napęd 4×4 stały czy dołączany?

To zależy od punktu widzenia. Współczesne konstrukcje sprzęgieł wielopłytkowych są na tyle skuteczne, że nie ma potrzeby korzystania z mechanizmów różnicowych nawet w samochodach terenowych. Ich wadą jest jedynie niższa odporność na duże przeciążenia i długotrwałą pracę w terenie. Również w autach sportowych świetnie sprawdzają się takie konstrukcje, które potrafią realizować nawet napęd stały. Tu przykładem są samochody takich marek jak Porsche czy Lamborghini, które korzystają ze sprzęgieł, a nie z dyferencjałów.

Szybkość działania i tania oraz kompaktowa konstrukcja również przemawiają za napędem dołączanym automatycznie. Przykładem jest niemal doskonałe sprzęgło Haldex. W autach typu crossover dobrze radzi sobie także sprzęgło GKN, które bardzo szybko włącza i wyłącza napęd całkowicie, zmniejszając zużycie paliwa i obciążenie silnika. Jednak w prawdziwych samochodach terenowych wciąż najlepszą i najbardziej niezawodną konstrukcją jest ręcznie dołączany napęd na cztery koła, ponieważ po jego uruchomieniu obie osie pracują całkowicie niezależnie od siebie. W takim samochodzie zawsze mamy napęd przynajmniej na dwa koła.

Zobacz również: Goodyear - konferencja

Stały napęd na cztery koła ma tę przewagę nad innymi, że stale dystrybuuje napęd na obie osie w sposób najbardziej optymalny dla samochodu, dlatego długo jeszcze pozostanie w użyciu w mocnych autach o bardzo dobrych osiągach. Przykładem jest napęd quattro z centralnym mechanizmem różnicowym typu Torsen, który bardzo dobrze sprawdza się w mocnych sedanach i kombi. Stałego napędu na cztery koła używa także Land Rover i Toyota w swoich autach terenowych.

Zobacz więcej artykułów z serii: Układ napędowy

Podziel się:

Przeczytaj także:

Ten artykuł ma 1 komentarz

Pokaż wszystkie komentarze

Także w kategorii Poradniki i mechanika:

Kiedy policjant może zatrzymać dowód rejestracyjny? Dlaczego klimatyzacja nie chłodzi? Najczęstsze awarie i błędy serwisowe Trójkąt odblaskowy – w jakich sytuacjach i jak go ustawiać na drodze? Co to jest jazda defensywna i jak ją stosować w praktyce? Rodzaje i zasada działania napędów quattro w samochodach Audi Ekojazda w firmach - czy to możliwe? Leki zaburzające zdolność prowadzenia pojazdu [poradnik] Regeneracja wtryskiwaczy Common Rail Jaka technika jazdy na autostradzie jest najlepsza? Odłączanie cylindrów w silnikach - po co się stosuje i jak to działa? Chiptuning niejedno ma imię – nie tylko zwiększa moc silnika Do czego służy zawór EGR, co się w nim psuje i czy warto go wyeliminować? Transport zwierząt w samochodzie - jak robić to bezpiecznie i co pokryje ubezpieczenie? Co to są zwolnice i po co się je stosuje? Świadczenie kulancyjne, a regres ubezpieczeniowy Wartość rezydualna, czyli za ile sprzedamy auto [cz. 1] Serwisy autoryzowane ASO – czy są lepsze od sieci nieautoryzowanych? Co to jest stały napęd 4x4? Brud w silniku – dlaczego powstaje i jak z nim walczyć? Test zużycia paliwa w warunkach rzeczywistych - test specjalny Co to jest i do czego służy sprzęgło? Zakup samochodu do firmy: Fiat Tipo Co to jest i jak działa ABS? Czy trzeba demontować kulę zaczepu haka holowniczego?

Popularne w tym tygodniu:

Czym grozi utrata samochodu z dokumentami? Problem dotyczy jednej czwartej kierowców Amerykańskie samochody, których nie kupisz w Polsce Zabezpieczenia fabryczne nie wystarczą. Pokazujemy sposób, jak ochronić auto przed korozją Pękanie sprężyn zawieszenia to plaga w starszych autach. Kierowcy nawet nie wiedzą o usterce Części samochodowe, za które nie warto przepłacać. Oszczędności będą natychmiastowe