Awarie hydraulicznego sterowania sprzęgłem

Niedawno opisywaliśmy budowę i zasadę działania hydraulicznego układu sterowania sprzęgłem w samochodzie. Jak się okazało, jest to nieskomplikowany układ o prostej konstrukcji składający się ledwie z kilku elementów. Zdarza się jednak, że proste układy zawodzą. Co się psuje?

fot. Tazuparts.pl

Układ hydraulicznego sterowania sprzęgłem jest stosunkowo prosty i poza przewodami składa się z dwóch lub trzech elementów, które mogą ulec awarii. Są to pompka sprzęgła, siłownik zwany wysprzęglikiem i łożysko wyciskowe, które jak wiemy może być zintegrowane z centralnym wysprzęglikiem. Awarie układu można podzielić na dwa rodzaje ze względu na skutki. Mogą to być awarie powodujące niedogodności w eksploatacji lub takie, które całkowicie wykluczają dalszą jazdę. Przy omawianiu nie będę ich jednak rozdzielał.

Ze względu na fakt, że układ jest hydrauliczny podstawowym rodzajem awarii jest oczywiście wyciek płynu z układu. Na szczęście cały układ nie jest zbyt obszerny więc znalezienie wycieku jest możliwe praktycznie w stu procentach. Najlepiej szukać rzecz jasna na łączeniach, ale najczęściej wyciek zaczyna się już przy pompie sprzęgła, której nigdy nie wymienia się profilaktycznie jak ma to nierzadko miejsce w przypadku wysprzęglika.

Zestaw naprawczy szybkozłączki w układzie hydraulicznym

Pompka sprzęgła, w której znajduje się tłoczek ściskający płyn hydrauliczny staje się z czasem nieszczelna właśnie na tłoku. Wytarty tłok mówiąc kolokwialnie przepuszcza i nadmierne ciśnienie cofa płyn za niego, a potem wylatuje przez uszczelnienie pompki. Taka awaria powoduje nie tylko ubytek płynu, ale i nie zapewnia właściwego ciśnienia co może się kończyć utrudnioną zmianą biegów. Niskie ciśnienie płynu w układzie powoduje zbyt słabe rozłączanie napędu (wyłączanie sprzęgła) przez co najtrudniej jest włączyć pierwsze biegi (jedynkę i wsteczny) przy ruszaniu.

Właściwie ta sama awaria może się przydarzyć w wysprzęgliku, który w pewnym sensie jest niemal takim samym elementem jak pompka choć pełni inną funkcję. Ubytek płynu w tych elementach kwalifikuje je do wymiany choć można również je regenerować z różnym skutkiem. Trudno jednoznacznie określić, awaria którego elementu będzie kosztowniejsza ze względu na różne konstrukcje. Faktem jest jednak, że centralny wysprzęglik umieszczony w obudowie skrzyni będzie drogi w naprawie ze względu na robociznę – trzeba wyjąć skrzynię biegów.

Tłok pompki sprzęgła to najbardziej wrażliwy element układu

Podstawowe objawy wycieku w układzie to: utrudnione włączanie biegów, brak powrotu pedału sprzęgła po jego wciśnięciu i konieczność kilkakrotnego pompowania w celu rozłączenia napędu. To ostatnie jest spowodowane przez zapowietrzenie układu, a to z kolei oznacza, że skończył się już płyn hydrauliczny.

Uzupełnienie płynu to rzecz jasna tylko tymczasowa naprawa i wystarczy na krótko, a i tak jest o tyle niebezpieczne, że wyciek może się powiększyć w każdej chwili. W samochodach gdzie układ sterowania sprzęgłem jest połączony z układem hamulcowym (również hydraulicznym) jest to o tyle niebezpieczne zjawisko, że tracąc możliwość wyłączenia sprzęgła można stracić jednocześnie możliwość hamowania. Jeden układ to niewątpliwa zaleta ze względu na uproszczenie konstrukcji, ale wadą jest ewentualna utrata dwóch na raz w przypadku awarii.

Zobacz również: Najczęstsze błędy popełniane przez kierowców

Gdzie jeszcze może pojawić się wyciek? Przede wszystkim na łączeniach przewodów, choć zdarza się to niezwykle rzadko i tylko z powodu nieprawidłowego montażu. Praktycznie nie zdarza się zniszczenie przewodów gdyż są one sztywne. Mało prawdopodobna jest również awaria dźwigienki sterującej, wyłączającej sprzęgło, która współpracuje z wysprzęglikiem.

Pompka sprzęgła

Wyciek to jedno, ale zidentyfikowanie problemu pompki lub wysprzęglika to najtrudniejsza sprawa. Często jest tak, że nie wiadomo który z elementów zawiódł jeśli nie widać przy nich wycieku. Czasami pompka właściwie wcale nie wypuszcza płynu na zewnątrz, a mimo to nie pracuje prawidłowo. Jeśli zaś wysprzęglik znajduje się w skrzyni biegów trzeba ją zdjąć by go sprawdzić. Co zatem należy zrobić jeśli staniemy przed koniecznością dokonania wyboru?

Przede wszystkim warto podczas wymiany sprzęgła wymieniać zawsze wraz z nią wysprzęglik, a jeśli ten znajduje się w skrzyni biegów jest to właściwie konieczne. Nie zrobienie tego jest ekonomicznie nieuzasadnione. Jeśli wymieniamy sprzęgło lub ktoś wymieniał je wcześniej to wysoce prawdopodobne jest, że to pompka sprzęgła wymaga wymiany. Jeśli zaś trudno ustalić, który z elementów padł i jednocześnie nie sposób określić prawdopodobieństwa warto poszukać na forach internetowych danej marki lub modelu. Zdarza się bowiem, że w konkretnym modelu awaria pompki lub wysprzęglika jest "typowa". W ostateczności można spróbować wymienić najpierw tańszy element biorąc pod uwagę również koszt robocizny. Warto też przeprowadzić prosty test. Stawiamy samochód na płaskiej drodze włączamy pierwszy bieg lub wsteczny. Bez puszcza pedału sprzęgła czekamy i obserwujemy czy samochód nie ma ochoty przemieszczać się mimo wyłączonego sprzęgła. Jeśli tak to niemal na 100 procent awarii uległ wysprzęglik.

Wysprzęglik

Po wymianie któregoś z elementów lub w przypadku poważnego ubytku płynu hydraulicznego koniecznie trzeba odpowietrzyć układ. Warto przy tym trzymać się reguły odpowietrzania po kolei od pompki w stronę wysprzęglika. Jeśli przewody łączą się miedzy pompka a wysprzęglikiem (najczęściej specjalna złączka), a wymieniana była pompka warto najpierw odpowietrzyć układ do złączki, potem podłączyć i odpowietrzyć resztę układu. Jeśli wymieniany był wysprzęglik można odpowietrzać od razu cały układ. Odpowietrzanie odbywa się dokładnie tak samo jak w przypadku układu hamulcowego. Pompowanie pedałem sprzęgła do wzrostu ciśnienia i trzymanie go wciśniętego, a następnie odkręcenie odpowietrznika (zwykle znajduje się przy wysprzęgliku, na skrzyni biegów) i obserwacja bąbelków powietrza to znana i prosta procedura. Nawet po odpowietrzeniu pedał sprzęgła może nie wrócić do normalnego położenia po ostatnim odkręceniu odpowietrznika. Nie warto się tym przejmować. Po ponownym naciśnięciu wszystko powinno działać normalnie. Jeśli tak nie jest to należy dalej odpowietrzać układ.

Niekiedy do odpowietrzania układu hydraulicznego stosuje się urządzenia odpowietrzające, którymi można odpowietrzać układ w obie strony. To jednak już zadanie dla mechanika posiadającego specjalny sprzęt.

Innym rodzajem awarii jest uszkodzenie mechaniczne pompy sprzęgła. Zdiagnozowanie go jest stosunkowo proste – trzeba wywierać znaczenie większą siłę nacisku na pedał sprzęgła lub w ogóle nie można go wcisnąć. Pompki potrafią się zacierać. Zatarcie wysprzęglika występuje zdecydowanie rzadziej.

Zobacz więcej artykułów z serii: Sprzęgło i koło dwumasowe

Podziel się:

Przeczytaj także:

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy

Pokaż wszystkie komentarze

Także w kategorii Poradniki i mechanika:

Smarowanie mechanizmów różnicowych - czy wymiana oleju jest konieczna? Hydrauliczne sterowanie sprzęgłem Jak działają amortyzatory? Testy zderzeniowe - co jest badane Jak prawidłowo holować samochód - poradnik Systemy pomocne podczas parkowania Jak działa klimatyzacja - poradnik Hybrydowa przyszłość Wady lakiernicze - rodzaje, przyczyny, usuwanie [cz. 1] Jak usunąć z auta nieprzyjemne zapachy - poradnik Jak obniżyć zużycie paliwa - poradnik Pompy paliwa w silnikach Diesla - budowa i zasada działania Manualna skrzynia biegów – budowa i działanie Jak używać świateł przeciwmgłowych - poradnik Jak poprawnie jeździć automatem? [cz. 2] Jak przygotować samochód do wiosny - poradnik Skrzynie automatyczne - jak jeździć poprawnie? Jak działają hamulce? Jak czytać etykiety na oponach - poradnik Jak ustawić światła w samochodzie - poradnik Łożyska - jakie rodzaje i gdzie występują w samochodzie? Jak wybrać żarówki samochodowe Jak działa przepływomierz powietrza - poradnik Jaka będzie przyszłość motoryzacji?

Popularne w tym tygodniu:

Wymieniłeś opony przed zużyciem bieżnika? Może dałeś się nabrać Jakość paliw: kontrole UOKiK w 2017 roku - niektóre stacje to pułapki Bardzo wysokie OC dla młodych kierowców. Jak można je obniżyć? Samochód jak miejski rower – sprawdziliśmy, jak działa wypożyczalnia na minuty Gdzie policja najczęściej sprawdza prędkość? Klimatyzacja psuje się przez zaniedbania Znaki zakazu (typ B) z opisem Tarcze hamulcowe lakierowane metodą UV. Skuteczny sposób na korozję Świece żarowe: kiedyś niezbędne zimą, dziś mogą sprawiać kłopoty latem Zakup auta ze skrzynią DSG: komfort obarczony ryzykiem